Select the search type
 
  • Site
  • Web
Search

Chi tiết tin

Một thời mặn mòi với mắm cáy

Ngày đăng: 7:57 | 21/11 Lượt xem: 74

Cũng như cá, tôm họ hàng nhà cua cũng rất đa dạng, phong phú như: Cua đồng, cua biển, dã tràng, rạm, còng, cáy… Nhưng không phải như cá tôm con nào cũng làm mắm được, trong họ nhà cua thì chỉ có con cáy là dùng để làm mắm thôi.

Cáy sống trong hang thường tập trung đông đúc ở những bãi sông. Mỗi khi nước cạn, bãi sông trơ lộ ra là lúc cáy ra khỏi hang chạy đầy bãi. Nhưng cáy rất nhát thoạt trông thấy bóng người là nó chui liền vào hang nên người ta thường nói: “nhát như cáy ngày”. Con cái lớn nhất cũng chỉ bằng ngón chân cái. Hai cái càng cáy màu trắng vàng mập tròn nên kẹp ai thì rất đau. Cáy có khả năng mọc lại càng nên khi cắn ai thường nó tự rụng cái càng để tẩu thoát mặc cho người bị cắn loay hoay lấy cái càng đang kẹp chặt ra khỏi tay.
Con sông Bến Ván quê tôi, nước đổ ra cửa biển ảnh hưởng thủy triều, nên có con nước lên và con nước xuống. Lúc nước lên con sông đầy nước, lúc nước xuống nhất là khi gặp con nước ròng thì bãi sông trơ ra. Đây là lúc này cáy ra khỏi hang đứng đỏ bãi bùn, ta tha hồ đuổi bắt. Bắt cáy phải nhanh tay, nhanh chân. Nếu ta chộp nó ngoài cửa hang không kịp thì phải dùng một thanh tre dẹp dài khoảng vài tấc tây hoặc cái thuổng nho nhỏ đâm chắn vào hang nạy nó lên chộp lấy hoặc lấy tay thò vào cửa hang mà “tóm” nó lôi ra bỏ vào giỏ tre đeo bên hông người hoặc bỏ thùng nhôm, thùng nhựa. Cứ thế độ khoảng hết con nước ròng (nghĩa là lúc nước lên ngập bãi) là đầy giỏ.

Cáy bắt về rửa sạch, xé bỏ yếm, phần thân còn lại đem rửa sạch một lần nữa rồi để trong rổ tre cho ráo nước. Bỏ vào cối đá giã nhuyễn với muối. Giã mắm cáy phải thật để ý, nếu chẳng may để lẫn sót cái yếm có trứng là hỏng cả mẻ ngay. Cáy thường hay có trứng màu vàng gạch (quê tôi còn gọi là gạch, gạch cua, gạch cáy). Cứ mỗi lần nhà giã mắm cáy là y như lũ trẻ bao giờ cũng có đãi trứng cáy rang mặn vừa ngon vừa bùi để ăn với cơm. Cáy giã xong cho vào thẩu đất hoặc thạp, âu. Qua ngày hôm sau vắt lấy nước, đem phần bả giã lại lần thứ hai cho nhỏ mịn trộn đều với nước mắm vừa vắt cho vào cái âu nho nhỏ đậy nắp thật kín. Khi có nắng đem âu mắm cáy ra phơi vài hôm. Độ khoảng một tuần hay mươi ngày là có thể ăn được. Lúc này lớp thịt cáy đã lắng xuống đáy âu, ta chỉ múc phần nước nổi ra để chấm thì gọi là mắm chắt, nhưng người ta thường khuấy đều lên để ăn. Mắm cáy mới mở nắp đã tỏa hương thơm ngai ngái đặc trưng múc ra một cái chén nhỏ. Các loại rau luộc chấm với mắm cáy đều tuyệt vời. Nhất là ngọn rau lang luộc mà chấm với mắm cáy thì chỉ có “hết nồi”. Bây giờ ở các nhà hàng, quán nhậu thường có món rau lang, rau muống luộc nhưng chưa thấy nhà hàng nào có mắm cáy để chấm với rau. Đây cũng là một thiệt thòi lớn cho thực khách thích món rau lang luộc. Ăn mắm cáy thường ít khi cho thêm gia vị chua, cay để tránh mất mùi vị chính của mắm mà chỉ thường cho thêm vài trái ớt xiêm nho nhỏ. Mắm cáy chỉ dùng ăn với các loài rau thôn dã, với thịt heo luộc hoặc ăn trực tiếp với cơm chứ không có ai dùng mắm cáy để kho nấu cá, thịt nêm cho canh, cháo.
Mâm cơm nơi thôn dã ngày ấy chỉ có rau, mắm ấy vậy mà bữa nào có mắm cáy nồi cơm của mẹ tôi cũng nhanh chóng hết vèo. Người lớn đôi khi nhâm nhi ly rượu cũng chỉ cần quả chuối chat, khế chua, dưa chuột dưa gang xắt lát rồi nhẹ nhàng chấm với mắm cáy là đủ.
Mắm cáy tính lành người bệnh, người đẻ cũng có thể ăn được, nên mới có câu: “Ăn cơm thịt bò thì lo ngay ngáy, ăn cơm mắm cáy thì ngáy o o”. Câu này không chỉ nói lên tính lành của mắm cáy mà còn nói lên tinh thần lạc quan, vô ưu niềm vui trong cảnh nghèo của người xưa.

Tác giả: Lê Văn Huân

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:







Thông báo






Liên kết website

BẢN QUYỀN ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN NÚI THÀNH
Địa chỉ: Đường Chu Văn An - Thị trấn Núi Thành - Núi Thành - Quảng Nam
Điện thoại: 0235… Fax: 02353.570.560
Email: nuithanh@quangnam.gov.vn
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)